Interview: Marijke van den Heuvel
Eindredactie: Bram Verkerke
Mist op zee in de nacht. Een naargeestig schip dat onheil en een wisse dood brengt. The Flying Dutchman van Henk Stoeten schept het donkere en mysterieuze beeld van het gelijknamige spookschip. Het is gedoemd om eeuwig rond te dolen zonder ooit een haven te bereiken. ’s Nachts jaagt het zeelieden de stuipen op het lijf.
Componist Henk Stoeten zingt sinds 2024 als tenor bij Venus. Een jaar geleden vroegen we Henk om een compositie te schrijven voor het project The Welle Spring. In september lag het er: The Flying Dutchman, een werk waar we ons nieuwsgierig in hebben ondergedompeld.
Een griezelverhaal voor bij het kampvuur
“Ik ben eerst op zoek gegaan naar een tekst met een interessante invalshoek voor het volksmuziek thema van het project”, vertelt Henk op de vraag hoe hij met zijn compositie begon. Het bracht hem bij sfeervolle verhalen waarin de lezer naar een mysterieuze andere wereld wordt geleid. Zijn keuze viel op een gedicht van Thomas Moore (1780-1852) over de verschijning van een spookschip bij Deadman’s Island voor de Canadese oostkust. “Daarin komt die andere wereld tot leven. Het schip heeft bolle zeilen terwijl het windstil is. En op het dek struinen de silhouetten van skeletten. Het is een macaber verhaal. Duister als je het serieus neemt, maar ook gewoon een griezelverhaal voor bij het kampvuur.”
“Tijdens mijn vakantie aan het Comomeer in Italië begon ik te schrijven. Op een onbewaakt ogenblik klapte ik m’n laptop open en een stukje geschreven. Dat heb ik even laten liggen, om het later weer op te pakken, en zo verder. Door er geen druk op te leggen hoopte ik de juiste sfeer en associaties op te laten komen en te voorkomen dat ik zou vastlopen in een muzikale structuur. Dat is redelijk gelukt.”
Een stoutmoedige zet
Henk voelde zich stoutmoedig toen hij het werk inleverde: “Dat bedoel ik heel positief. Als ik schrijf, ben ik in mijn eigen wereld. Ik kan dan helemaal in de muziek opgaan. De muziek zie ik in beelden, die voor mij dan echt samenvallen met de realiteit. Maar dat bestandje op mijn laptop opsturen, voelt als een bold move. Vanaf dat moment gaan mensen er iets van vinden en heb ik er geen controle meer over. Dat is spannend, maar niet eng.”
Het stuk repeteren met Krista Audere en Béni Csillag is voor Henk een bijzondere ervaring. Hij is dankbaar voor de feedback: “Goede dirigenten hebben zo’n gigantisch voorstellingsvermogen, die kunnen het stuk de goede kant optrekken. En Krista’s poëtisch vermogen is echt out of this world!”
Constructie in balans
Henk Stoeten kreeg muziek van jongs af aan mee. Zijn vader, Martien Stoeten, leidde verschillende kinderkoren en er werd thuis veel gezongen. Henk zong vanaf zijn achtste jaar bij kinderkoren. Hij ging na zijn eindexamen werktuigbouwkunde studeren in Enschede, maar maakte na een paar jaar de overstap naar de opleiding Docent Muziek aan het Artez Conservatorium. “De muziek greep mij vast en laat me niet meer los. Tijdens mijn studie ben ik veel muziek gaan schrijven. Daarin werd ik gestimuleerd door mijn docent Reinier Maliepaard. Maar ook de kantine van het conservatorium, waar studenten van allerlei disciplines rondliepen, werkte heel inspirerend. Daar zat ik vaak met mijn laptopje te componeren. Ik heb nog steeds wat aan die jaren werktuigbouwkunde. Muziek zie ik ook als een constructie waar je een balans in zoekt.”
Koren, dirigenten en componisten die elkaar vinden
Koren en dirigenten die een beetje avontuurlijk zijn ingesteld, zijn onontbeerlijk voor componisten, legt Henk uit: “Het is echt een praktijkvak. Je moet de kans krijgen om langere tijd met musici te werken. Je hebt een welwillend koor en vrijdenkende dirigenten nodig. Iassen Raykov en Jeanet Bosch hebben mij als jonge componist de kans gegeven om meerdere werken voor hen te schrijven. Koren die het risico nemen om buiten de gebaande paden te treden zijn echt nodig. Het zou mooi zijn als dat vaker gebeurt: dat koren, dirigenten en componisten elkaar weten te vinden.”
Kamerkoor Venus 